تاریخ خبر:اسفند ۳, ۱۳۹۳ شماره خبر:1424

قاسم علیزاده
نقد مقاله “مثل آلیس در سرزمین عجایب”

نقد مقاله “مثل آلیس در سرزمین عجایب“ قاسم علیزاده چند روز پیش مطلبی در یکی از سایت­های استان تحت عنوان «مثل آلیس در سرزمین عجایب» منتشر شد، متن زیر در پاسخ به آن یادداشت است. ابتدا به نکاتی که باید بر روح این تحقیقات حاکم باشد اشاره می نمایم: از جمله اینکه پژوهش علمی در…

نقد مقاله مثل آلیس در سرزمین عجایب

قاسم علیزاده

چند روز پیش مطلبی در یکی از سایت­های استان تحت عنوان «مثل آلیس در سرزمین عجایب» منتشر شد، متن زیر در پاسخ به آن یادداشت است.

ابتدا به نکاتی که باید بر روح این تحقیقات حاکم باشد اشاره می نمایم: از جمله اینکه پژوهش علمی در مورد پدیده های اجتماعی حتی الامکان باید عاری از پیش فرض­ها، پیشداوری­ها و تعصبات و به طور کلی عاری از ارزش­های محقق باشد. یعنی محقق باید با ذهنی خلاق و بی طرفانه و غیرارزشی پا به عرصه میدان تحقیق بگذارد و از واقعیت­های مشاهده شده و جمع­آوری شده توصیف و تبیین علمی نماید. دوماً جنبه ی دیگر پژوهش­های علمی این است که متکی به شرایط زمانی و مکانی(جغرافیایی) و شرایط اجتماعی همان جامعه مورد پژوهش و همچنین تفسیرها و فهم معانی رفتار و تعاملات همان جامعه آماری باشد، نه بر اساس ایدئال­های ذهنی خود محقق که ممکن است در این صورت دچار سوگیری شود و به واقعیت­های موجود جهت خاصی دهد و یا اینکه در صورتی که بر خلاف ایدئال و ذهنیتش باشد شرایط را طوری تحلیل کند که گویا در همه زمینه ها فاجعه­ای رخ داده است و نهایتاً بر همین مبنا به فرهنگ و آداب و رسوم و باورها و ارزش های مهم مردم بتازد و آنها را بدوی یا عقب مانده و یا جاهل و ناآگاه و بدون پیشینه تلقی کند. سوماً هر تحقیق علمی با هر موضوعی در راستای تکمیل شدنش با مشکلات و محدودیت­هایی مواجه هست که در این شرایط هنر محقق این است که با وجود این محدودیت­ها بتواند بدون تأثیرپذیری و سوگیری از مسائل حاشیه­ای تحقیقی را ارائه دهد که به ارائه راهکارهایی برای مسئله تحقیق خود بپردازد نه اینکه در برابر این محدودیت­ها موضع بگیرد و از مسیر کار علمی و پژوهشی خود خارج شود.  شما در این نوشتار به نقل از محقق مطالبی را راجع به فرهنگ ، آداب و رسوم و شیوه زندگی مردم استان عنوان نموده اید که گویا محقق این نوع زندگی را نوعی ضدفرهنگ یا بی فرهنگی تعبیر می­کند چرا که در این نوشته این نکته به ذهن می­خورد که پژوهشگر بسیار بدبین و متأثر و متآسف از این نوع فرهنگ است و شما نیز مطلب ایشان را بدون نقد نقل کرده و تأیید می­نمایید. حال سوال مطرح می­کنیم که مردم شناس کیست و مردم شناسی چیست؟ چه چیزی را بررسی می­کند؟؟ و تحقیقاتش بر چه مبنایی است؟؟؟ به نظر می­آید که مردم شناسی علم مطالعه فرهنگ ها باشد. بر اساس منابع علمی جامع­ و مانع­ترین تعریف از فرهنگ عبارت است از” مجموعه پیچیده ای شامل معارف، معتقدات، هنرها، صنایع، فنون، اخلاق، قوانین و سنن و بالاخره تمام عادات و رفتار و ضوابطی که فرد به عنوان عضو جامعه، از جامعه خود فرا می­گیرد و در برابر آن جامعه وظایف و تعهداتی را بر عهده دارد” (روح الامینی، ۱۳۹۰: ۱۷). فرهنگ نیز ویژگی هایی دارد که از جمله مهمترین آن­ها عام بودن در کنار خاص بودنش، متغیر در کنار ثابت بودنش و پذیرش اجباری آن در کنار اختیاری بودنش می­باشد. در این نوشتار مصادیق و مثال­هایی از ویژگی های فرهنگی ما آمده است که با جسارت تمام و کم لطفی مذمت و سرزنش شده است حتی به ویژگی­های اقلیمی و جغرافیایی ما که بر فرهنگ بی تاثیر نیست تاخته است: از جمله اینکه زندگی عشایری را که دارای شرایط خاص خود می باشد با تحقیر مثال زده است که سوالی را در ذهن محقق شما ایجاد کرده است که آیا این زندگی را از سر جبر پذیرفته­اند یا خیر؟ از ما مردمی توصیف شده که از غریبه بیگانه­ایم و از بزرگانمان حرف شنوی داریم!!!و یا اینکه مردم عزیز عشایر و گله­هاشان را با هم مقایسه نموده است و رسوم و عرف حاکم بر عروسی های ما را زیر سوال برده که گویا خیلی ترسیده است و مسائلی از این دست… که به طور کلی از نگاه محقق زوال فرهنگی و ادبی و نهایتاً پوچی این نوع زندگی را نشان می دهد.!! حالا سوالاتی در اذهان ایجاد می­شود از جمله اینکه چرا محقق معروف با انتظاراتی که در ذهن خود دارد البته اگر داشته باشد و یا با سبکی که خودشان شاید زندگی می­کند پا در عرصه این استان آن هم برای انجام تحقیق نهاده است؟ شاید می خواستند نتایجی بر پایه همین معانی و ذهنیت ها اکتشاف کنند و آن ها را به عنوان سبکی برای زندگی و فرهنگ متعالی و برتر به دنیا عرضه کنند!! مگر ایشان در همین حوزه مورد مطالعه خودشان یعنی مردم شناسی و جامعه شناسی هیچ مطالعه و بینشی نداشته اند که هویت­های فرهنگی و قومی متفاوت و متنوع را ببینند و بهتر درک کنند که دچار این تأسف و تآثر بیجا نشوند؟؟بر چه مبنا و اساسی این ادعاهای متعصبانه و غیر انسانی را مطرح نموده و به فرهنگ وشعور بخش مهمی از این مرز و بوم که دارای سوابق اجتماعی، فرهنگی و تاریخی روشن با تمدنی دیرینه ، توهین و کم لطفی می­کند؟؟؟ ایشان از کدام سرزمین و کرات آمده­اند یا در کجا متولد شده اند که چنیین قضاوت­هایی نابجایی را به این حوزه نسبت می­دهند؟؟؟؟ آگر ادعا دارند که متمدنند یا مدرن و با فرهنگ هستند این را هم باید بدانند که همه جوامع مدرن دارای آداب و رسوم خاص خودشان هستند و از دل همین سنت ها بود که تمدن مدرن نیز شکل گرفت.. بر کدام مبنا از شرایط جغرافیایی ناهموار با پوشش گیاهی ضعیف به عنوان عامل عقب ماندگی مردم و فرهنگ آن ها صحبت نموده اند؟؟ مگر پیشرفته ترین کشورهای دنیا مانند سوئد، سوییس و… دارای چه شرایط جغرافیایی و اقلیمی هستند که پیشرفت نموده و به این جایگاه در جهان رسیده­اند؟؟؟ تازه عجیب هم هست که استان ما به عنوان پایتخت طبیعت ایران معرفی شده است! بنظرتان این نامگذاری به دلیل داشتن چه منابع وذخایری غیر از منابع طبیعی و جغرافیایی است؟؟؟

در ادامه صحبت از سیستم اداری در این استان نموده اند که دچار تزلزل و نابسامانی، پارتی بازی و …می باشد و این را نیز به حساب ناآگاهی و ضعف فرهنگی این مردم نهاده­اند. از بیکاری و فقر صحبت کرده اید  و از این قبیل… اولاً اینکه سیستم اداری(بوروکراسی) نه تنها در این استان بلکه در تمام کشور دچار همین ضعف­هاست و بر مبنای رابطه به جای قانون است و بیکاری و فساد و… تعمیم یافته هست که البته این مسئله خودش جای بررسی و تحلیل فراوان دارد که از عهده این نوشتار خارج است. بله ما هم قبول داریم که شدت این آسیب­ها از این نوع در استان ما به نسبت منابع و ذخایرش بیشتر است ولی این مسئله تا حدی به مدیران و مسئولان ما و همچنین نحوه انتخاب آن­ها بر کرسی های مدیریتی استان بر می گردد نه نشان از ضعف فرهنگی و جهالت مردم.

هدف از نوشتن این سطور هر چند کوتاه و ناقص به همه دوستان، نخبگان و مخاطبان عزیز این است که خودمان را باور داشته باشیم و استعدادها و توانایی های خود را که به نظرم نامحدود است شناسایی کنیم و همگی در جهت توسعه و پیشرفت این استان باشیم و همچنین نمایندگان خوبی برای استان و جامعه باشیم و به جایگاه شایسته اش برسانیم و خودمان نیز در عرصه های مختلف اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی وارد میدان­های تحقیق شویم و بر مبنای همین تحقیقات به راهکارها و پیشنهادات مناسب در جهت رفع مسائل و مشکلات اجتماعی اقدام کنیم.

از نویسنده متن که نقل نموده است تقاضا داریم که بر چه اساس و فایده­ای مطالبی از این قبیل از دوستانتان نقل می­کنید و آن را بدون هیچ منطق و دلیلی می­پذیرید و تازه انتشار هم میدهید و با این روشها چه نیت و منظوری دارید و چه کمکی به حل مشکلات این استان می­کنید؟ در ضمن بگویید که شما و محقق مورد تأیید شما بر اساس این یافته ها چه راهکارهایی برای حل این مسائل دارید؟؟؟

البته ما با آن تفاسیر پوپولیستی که معتقد به مقدس نمودن مردم باشند و مردم را بدون عیب و نقص بداند کاملاً مخالفیم و معتقدیم که باید با انتقاد سازنده و عقلانیت وارد حوزه زندگی مردم شد و واقعیت ها و مسائل مختلف جامعه را تحلیل و حل نمود. در حالی که شما و محقق مورد نظرتان نه بر مبنای واقعیت بلکه بر مبنای پیشداوری و بدون تدبیر این مطالب را عنوان نموده اید و به جمعیت عظیمی انگ و برچسب­های نادرست زده­اید و مشخص نیست به دنبال چه می گردید.

بعد التحریر:

البته به گمان بنده مطلب «مثل الیس در سرزمین عجایب» بیش و پیش از آنکه حاصل مشاهدات یک محقق علوم اجتماعی باشد، تراوشات ذهنیِ خانم مظاهرپور است. ایشان اگرچه به احتمال زیاد نیّت خیر داشته اند اما با روشی سخیف و با شیوه­ای مضحک قلم فرسایی کردند، این عمل نتیجه ای جز تحقیر فرهنگ بومی ندارد.


ارسال به دوستان ارسال به دوستان نسخه چاپی نسخه چاپی

اخبار مرتبط

نظرات کاربران

  • ناشناس ۱۳:۲۷ دوشنبه, ۲۱ اردیبهشت, ۱۳۹۴

    با سلام
    نمی دانم چه سریست که هرکسی مدرکی می گیرد و چهارتا کلمه یاد میگیرد سریع می خواهد خود را در سایتها با نوشتن مقالاتی که پشیزی ارزش ادبی ندارندنشان دهد.امیدوارم نویسنده قبل از اینکه بدنبال تعریف فرهنگ بگردد،مفهوم نقد نویسی را یاد بگیرد که هرچه می نویسیم از سر تعصب و کلفت شدن رگ گردن نباشد.

    امتیاز به این نظر: Thumb up 0 Thumb down 0

    پاسخ دادن
  • نویسنده ۱۷:۲۵ دوشنبه, ۲۱ اردیبهشت, ۱۳۹۴

    با سلام خدمت دوست عزیز ناشناس
    برادر عزیز اولا مقدمه بسیاری از کارها و نقدها در هر عرصه ای نیاز به آموزش و تخصص و سپس مدرک می باشد وگرنه ما با کدام ابزار نقد کنیم یا مطلبی بنویسیم. دوماً شما مفهوم نقد را در قالب یک مقاله در همین سایت تشریح کنید تا همگی بر همان اساس مطلب بنویسیم و از چارچوب شما خارج نشیم. از کجای مطلب ما همچه برداشتی را کردین که به دنبال گلفت شدن رگ گردن می گردیم و همچنین تعصب را از کدام بخش مقاله برداشت کردین؟ واقعا اگه اینطور هست شما از هر طریق که مایلید بفرمایید تا جوابگوی شما و همه مخاطبان باشیم…

    امتیاز به این نظر: Thumb up 1 Thumb down 0

    پاسخ دادن
  • موسوی ۱۷:۴۲ دوشنبه, ۲۱ اردیبهشت, ۱۳۹۴

    جناب ناشناس بنده مقاله آقای علیزاده رو چند بار خواندم اگه انصاف به خرج دهید همچه برداشتی که دارید کاملا غلط هست و ایشان یک مساله اجتماعی را تشریح کرده اند که بر اساس منطق کاملا درست می باشد ببینید شما که معتقدید این مفاله ارزش ادبی ندارد گویا اصلا معنا و مفهوم این بحث را متوجه نشده اید چرا که نویسنده با نگاه جامعه شناختی و با بیانی ساده و روان و قابل فهم و با زبان جامعه شناسی مطلب را تشریح نموده اند ایشان که رمان، داستان یا شعر ادبی ننوشته اند که دارای وزن و قافیه و …ادبی باشد بهتر است که برید کتاب شعر حافظ و… یا داستان های هدایت و… را بخوانید و در باره ارزش ادبی آن ها نظر دهید یا اگر نقدی به این مقاله دارید در قالب یک مقاله ان هم در ارتباط با واقعیت های اجتماعی و بحث نویسنده مطلب بنیسید تازه شمایید که کاملا از سر تعصب چند کلمه ای را عنوان کردید…

    امتیاز به این نظر: Thumb up 0 Thumb down 0

    پاسخ دادن
  • ناشناس ۸:۱۳ سه شنبه, ۲۲ اردیبهشت, ۱۳۹۴

    آقای علیزاده،تاب یک انتقاد به نظر خودت اشتباه رونداشتی.من مقاله نویس نیستم و وقتی هم برای این کار ندارم.اگر می خوای تعریف نقد رو متوجه شی رجوع کن به مقاله آقای باقرپور.اونجایی که براحتی در مورد تراوشات ذهنی دیگران نظر میدی و مینویسی بنده این یرداشت رو کردم.مجال توضیح بیشتر نیست.فقط راههای دیگری هم هست که ما بتونیم خودمونو نشون بدیم.با آرزوی موفقیت

    امتیاز به این نظر: Thumb up 0 Thumb down 0

    پاسخ دادن
  • ناشناس ۹:۳۹ یکشنبه, ۲۴ خرداد, ۱۳۹۴

    با سلام خدمت آقای موسوی،
    اگر توجهکرده باشی من خیلی سلده و روان نوشتم و با کلمات بازی نکردم.هیچ احدی مخالف کارهای ادبی در راستای حمایت از عشایر غیور نمی باشد.اگر درصدی سواد داشته باشید موضوع نقد یک مقاله است.در جواب شما همین یک کلمه رو میگم که برید معنای نقد بر یک مقاله ادبی رو پیدا کنید بعد بیا اینجا نظر بده.

    امتیاز به این نظر: Thumb up 0 Thumb down 0

    پاسخ دادن
  • توصیه ی اخلاقی و حقوقی

    نظراتی كه به تعميق و گسترش بحث كمك كنند، پس از مدت كوتاهی در معرض ملاحظه و قضاوت ديگر بينندگان قرار مي گيرد. نظرات حاوی توهين، افترا،نشر اکاذیب و تهمت و ... منتشر نمی شود

تبلیغات
تبلیغات

گزارش تصویری

نظر سنجی

نظر شما در مورد سایت چیست؟

View Results

Loading ... Loading ...
یاسوج
٢(°C)
وزش باد ۵(mph)
فشار ٢۴.٢١(in)
محدوده دید ۴.٠(mi)
اشعه فرابنفش 0-Low
رطوبت ٢۴.٢١(in)

تقویم شمسی